Η ανάγκη ευρύτερων παρεμβάσεων της Πολιτείας

Γ. Μόσχος,Νομικός - Εγκληματολόγος , Β.Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του παιδιού

...(*)

Το 2003 θεσπίστηκε ο θεσμός του συνηγόρου του παιδιού, μια πρόταση που προήλθε από μη κυβερνητικές οργανώσεις. Ο συνήγορος του παιδιού εντάχθηκε στην ανεξάρτητη αρχή του συνηγόρου του πολίτη με το σκεπτικό ότι είχε και να γνωρίσει και να αξιοποιήσει τη γνώση και την εμπειρία του συνηγόρου του πολίτη, αλλά παράλληλα να τον τροφοδοτήσει με μια νέα προσέγγιση.

Ο νομοθέτης συνέταξε ειδικές ρυθμίσεις για τον συνήγορο του παιδιού ενώ ο συνήγορος του πολίτη δεν ασχολείται με θέματα ιδιωτικού δικαίου ειδικά για την προάσπιση και προαγωγή των δικαιωμάτων του παιδιού. Ασχολείται δηλαδή και με τον ιδιωτικό χώρο όπως είναι η οικογένεια και θέματα που αφορούν ευθύνες γονέων, ιδιωτών, ιδρυμάτων κ.ά. . Ο ρόλος της αρχής είναι διαμεσολαβητικός. Δεν είναι ούτε δικαστικός και ούτε έχει αρμοδιότητα σε περιπτώσεις που μια υπόθεση έχει φτάσει στο δικαστήριο και εκκρεμοδικεί.

Ο συνήγορος του παιδιού έχει κατά συνέπεια μία αρμοδιότητα κυρίως  ( εφόσον η υπόθεση δεν έχει φτάσει στο δικαστήριο και ισχύει παραβίαση των δικαιωμάτων του ανηλίκου ) , να εντοπίσει εάν υφίσταται παραβίαση δικαιώματος του παιδιού και στη συνέχεια να ενεργοποιήσει τους κατάλληλους και αρμόδιους φορείς της πολιτείας. Στην περίπτωση που η αρχή εντοπίσει κάποιες θεσμικές ελλείψεις αποτείνεται στους αρμόδιους πολιτειακούς παράγοντες όπως υπουργεία και η ίδια η βουλή, και βάση επιστημονικής τεκμηρίωσης εισηγείται μέτρα όσον αφορά το θέμα της εφαρμογής των δικαιωμάτων του παιδιού.

Η επιστημονική τεκμηρίωση βασίζεται στο δεδομένο ότι η αρχή του συνηγόρου του πολίτη συνολικά στελεχώνεται από πολύ υψηλής κατάρτισης ανθρώπινο δυναμικό. Ειδικά το τμήμα για τα δικαιώματα του παιδιού απαρτίζεται από 15 επιστήμονες νομικούς, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, παιδαγωγούς κ.ά. , έτσι ώστε να είναι δυνατή η εξέταση με διεπιστημονικό τρόπο των ζητημάτων που τίθενται υπόψη της αρχής. Ο συνήγορος δεν αναλαμβάνει ο ίδιος να επιλύσει το θέμα που τίθεται υπόψη του. Ρόλος του είναι να το παρακολουθεί και να διαμεσολαβεί ιδίως στον ιδιωτικό χώρο, εάν υπάρχουν οι κατάλληλες αρμόδιες υπηρεσίες για το σκοπό αυτό. Αυτό συμβαίνει γιατί είναι αδύνατο μια ανεξάρτητη δημόσια αρχή με μία έδρα μόνο στην Αθήνα να ασχολείται σε όλη τη χώρα με υποθέσεις του ιδιωτικού χώρου όπως, κακοποίηση, παραμέληση, κακή εφαρμογή της άσκησης της επιμέλειας από τους γονείς, διαζύγια, διαφωνίες. Είναι αδύνατο να φτάσει μέσα στην οικογένεια και να μπορέσει να κάνει μια πλήρη αποτύπωση του προβλήματος. Παρόλα αυτά, είναι σε θέση με τα έγγραφα που διαθέτει να εντοπίσει το πρόβλημα και να ξεκινήσει τη διαμεσολάβηση, ενεργοποιώντας αφενός τους ίδιους τους γονείς πάντοτε με την δικαιωματική προσέγγιση του παιδιού και, αφετέρου τις υπηρεσίες που είναι σε θέση να διαμεσολαβήσουν για να υπερασπιστούν όχι τον γονέα, αλλά το δικαίωμα του παιδιού στην κάθε περίπτωση , αφού σκοπός της αρχής είναι η εφαρμογή των δικαιωμάτων των ανηλίκων όπως έχουν κατοχυρωθεί στη σύμβαση και στη λοιπή ελληνική νομοθεσία.

Ο συνήγορος του παιδιού είναι ένας θεσμός, έχει μια σημαντική θεσμική λειτουργία, αλλά δεν αποτελεί πανάκεια. Αν η ίδια η πολιτεία δεν φροντίσει να αναπτύξει κοινωνική πολιτική για το παιδί, η ύπαρξη του συνηγόρου του παιδιού δεν μπορεί να αντικαταστήσει την έλλειψη πολιτικής ευθύνης σε άλλα πεδία. Ωστόσο είναι μια φωνή που βασιζόμενη σε επιστημονική τεκμηρίωση μπορεί να εισηγηθεί για την κάθε περίπτωση αφενός μέτρα που είναι δυνατό να ληφθούν, και αφετέρου αφού συγκεντρώσει παρατηρήσεις και εντοπίσει ελλείψεις να παρουσιάσει στους αρμόδιους πολιτειακούς παράγοντες τις προτάσεις και εκτιμήσεις της.

Ο κώδικας της σύμβασης του συνηγόρου του παιδιού αναφέρει ότι όλα τα παιδιά έχουν το δικαίωμα να εκφράζουν την άποψη τους για θέματα τα οποία τα αφορούν και επηρεάζουν τη ζωή τους, και οι ενήλικες οφείλουν να λάβουν σοβαρά υπόψη την γνώμη των παιδιών ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητα τους. Ο συνήγορος ασχολείται με υποθέσεις παραβίασης των δικαιωμάτων του παιδιού. Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον όμως και το γεγονός ότι δέχεται υποδείξεις και καταγγελίες από τους άμεσα εμπλεκομένους αλλά και από τρίτους.

Ένα πολύ μεγάλο κομμάτι που λέγεται προαγωγή των δικαιωμάτων του παιδιού , το οποίο ακολουθεί τις διεθνείς παραδόσεις των ομολόγων θεσμών σε χώρες κυρίως της Ευρώπης αλλά και αλλού όπου ασκούν τον ίδιο ρόλο του συνηγόρου του παιδιού, αποτέλεσε το πρότυπο στην Ελλάδα όπου υιοθετήθηκαν οι διεθνείς προδιαγραφές και εντάχθηκε έτσι στην ελληνική πραγματικότητα.

Όλα αυτά τα χρόνια ο συνήγορος του παιδιού έχει έλθει σε επαφή με χιλιάδες παιδιά.

Τα ερωτήματα που θέτουν τα ίδια τα παιδιά είναι καυτά και βασανιστικά. Βιώνουν την απόρριψη, την αδιαφορία, τον τεμαχισμό τους από τα αντίπαλα στρατόπεδα των γονέων τους και την ψυχρότητα των δικαστηρίων. Στην ουσία παραμένουν απροστάτευτα.

Αυτό που είναι σε θέση να συνεισφέρει η νομική επιστήμη, θα πρέπει οι κοινωνικές επιστήμες να το υποστηρίξουν αποτελεσματικά. Δεν αρκεί μόνο ο νόμος. Υπάρχουν πολλοί και καλοί νόμοι στην Ελλάδα, οι οποίοι όμως δεν εφαρμόζονται στην πράξη, γιατί δεν ακολουθούνται από κοινωνικά μέτρα.

Έχουμε ένα θεσμικό πλαίσιο στην Ελλάδα το οποίο παρουσιάζει μια ασυνέπεια σε σχέση με τις αρχές της σύμβασης. Από την άλλη υπάρχει μια τάση στην ελληνική κοινωνία χωρίς να έχει ακόμα εδραιωθεί , για βελτίωση του νομικού μας θεσμικού πλαισίου, χωρίς όμως την πεποίθηση ακόμα ότι οι αλλαγές αυτές θα αποβούν προς όφελος των παιδιών και της λειτουργίας των σχέσεων της οικογένειας που δοκιμάζονται, είναι σε διάσταση, ή σε χωρισμό. Η συνεπιμέλεια από μόνη της μέσα στο δίκαιο δεν θα λύσει το ζήτημα εάν δεν τύχει της υποστήριξης μιας σειράς θεσμικών μέτρων που θα διευκολύνουν ακόμα και την άμεση λύση πρακτικών θεμάτων όπως το σχολείο και η διαμονή του παιδιού. Προς την κατεύθυνση αυτή προτείνονται καταρχήν οικογενειακά δικαστήρια, δεύτερο ταχείες διαδικασίες, και τρίτο εξίσου σημαντικό, διαμεσολαβητικές κοινωνικές υπηρεσίες στην κοινότητα.

Στη Γαλλία αλλά και σε άλλες χώρες όπου εφαρμόζεται το νομικό πλαίσιο, υπάρχουν παράλληλα υπηρεσίες στην κοινότητα οι οποίες λειτουργούν ως διαμεσολαβητές , εφαρμόζοντας τις αποφάσεις και προτού φτάσει η υπόθεση στο δικαστήριο συμπυκνώνουν τα δεδομένα της κατάστασης , και κάνουν εισηγήσεις σε πιθανή επόμενη εκδίκαση. Με αυτό τον τρόπο η υπόθεση δεν επιλύεται αποκλειστικά και μόνο στην αίθουσα του δικαστηρίου. Θα πρέπει να αντιμετωπιστεί η κοινωνική πραγματικότητα. Κατά πόσο δηλαδή είναι υλοποιήσιμη η δικαστική απόφαση, τι κατάσταση επικρατεί στο σπίτι, ποια είναι η συμπεριφορά του γονέα, εάν το παιδί χειραγωγείται από το γονέα με οποιοδήποτε τρόπο ( κάτι αρκετά δύσκολο να εντοπιστεί ) . Είναι απαραίτητη η δημιουργία μιας υπηρεσίας καλά καταρτισμένης με ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς, που να ασχοληθεί και να υποστηρίξει την οικογένεια, τα μέλη της, και να τοποθετήσει το πρόβλημα στις σωστές του διαστάσεις.

Συμπερασματικά, κρίνουμε απαραίτητη και αναγκαία τη δημιουργία οικογενειακών δικαστηρίων, την επιτάχυνση των διαδικασιών και τη δημιουργία κοινωνικών υπηρεσιών για να καταστεί εφικτή και βιώσιμη η εφαρμογή του μέτρου της συνεπιμέλειας.

 

(*) Απομαγνητοφώνηση της εισήγησης του κου Μόσχου στην ημερίδα ΓΟΝ.ΙΣ"Πέρα από τα φύλα.Ζητήματα Ισότητας γονέων στην ανατροφή των Παιδιών"  Β'Θεματική Ενότητα. 2009-1-21


Τα δικά σας σχόλια

Ο ΓΟΝ.ΙΣ. δημοσιεύει όλα τα σχόλια που αναρτούν οι επισκέπτες και είναι σχετικά με το περιεχόμενο της συγκεκριμένης ιστοσελίδας Δεκτές είναι οι όλες οι απόψεις, ακόμη και όσες είναι αντίθετες με την φιλοσοφία, την εμπειρία και την γνώση του ΓΟΝ.ΙΣ. Όμως διατηρούμε το δικαίωμα να απορρίψουμε όσα σχόλια περιέχουν συκοφαντικό ή υβριστικό περιεχόμενο, καθώς και όσα σχόλια συστηματικά υποθάλπτουν το έργο του ΓΟΝ.ΙΣ.







Ακολουθήστε μας...


210 3251850

697 2755552

info@gonis.org.gr